Arabische Lente

ARABISCHE LENTE:

HOOPVOL BEGIN VAN EEN LANGE WEG

Op 17 december 2010 nam de Tunesische politie de handkar van de 26-jarige Mohammed Bouazizi in beslag omdat hij geen vergunning had. Ook werd hij door hen geslagen. Op het gemeentehuis wilde hij een klacht indienen maar de ambtenaren negeerden hem. Hij liep naar buiten en stak zichzelf in brand. Deze gebeurtenis leidde in zijn woonplaats tot een kleine demonstratie die zich de dagen daarna snel uitbreidde. Men was de slechte levensomstandigheden, het politiegeweld, de enorme werkloosheid en het gebrek aan mensenrechten meer dan beu. Al snel werd het vertrek van dictator Ben Ali geëist, die op 14 januari naar Saoedi-Arabië uitweek.

Noord-Afrika en Midden-Oosten

Geïnspireerd door de Tunesische ‘Jasmijn Revolutie’ organiseerden Egyptische studenten op 25 januari, de jaarlijkse ‘Politie-dag’, een protestdemonstratie in Caïro tegen de alsmaar voortdurende ‘Noodtoestand’, de werkloosheid en armoede, en het Mubarak-regime. Al snel volgenden demonstraties in andere landen in die regio: Libië, Jemen, Bahrein, Algerije, Marokko, Oman, Saoedi-Arabië, Koeweit, Syrië, Jordanië, Iran, Irak, Libanon en de Palestijnse gebieden.

Egypte

Het bijzondere van de situatie in Egypte was dat een aantal studenten al enkele jaren bezig waren met het vergaren van kennis over geweldloze strijd. Hun inspiratiebron was onder andere de Otpor-revolutie in Servië, welke de val van het regime Milosevic in oktober 2000 teweeg had gebracht. Enkele mensen van het Servische ‘Centrum voor Toegepaste Geweldloze Actie en Strategie’ reisden naar Egypte om de studenten te trainen. Via social media als ‘youtube’ en ‘facebook’ werd reeds aan een netwerk van activisten gewerkt. De publicaties over geweldloos verzet van de Amerikaanse politicoloog Gene Sharp waren ook voor de Servische studenten de belangrijkste inspiratiebron.

Van dictatuur naar democratie *

Mede dankzij deze voorbereidingen, en het feit dat het Egyptische leger zich vanwege het vreedzame karakter grotendeels afzijdig hield, leidde het moedige verzet op 12 februari tot het aftreden van Mubarak. Maar wat zowel voor Egypte als alle andere landen geldt: de val van een dictator betekent nog niet de ontmanteling van een dictatuur. Daarvoor is nog een lange weg te gaan. Uit onderzoek van het ‘International Center on Nonviolent Conflict’ bleek echter dat 67 recente overgangssituaties, van een autoritair naar een democratisch regime, twee keer zo vaak tot vrijheid en democratie leidden als deze zoveel mogelijk geweldloos plaatsvonden. Voor een aantal landen een hoopvol vooruitzicht.

De inmiddels 83-jarige professor Gene Sharp die met zijn baanbrekend onderzoek een belangrijke bijdrage leverde aan het gebruik van geweldloze strijdmethoden.

[* Gene Sharp: ‘Van dictatuur naar democratie’ is in 25 talen (o.a. Arabisch, Birmees, Chinees, Indonesisch, Russisch, Spaans) te downloaden via: www.aeinstein.org ]