samenvoorvredeinkleuren
Beweging voor
Geweldloze Kracht

Adres:
Stichting voor Actieve Geweldloosheid (SVAG) Postbus 288
5280 AG Boxtel

Postbankgiro: 266551

E-mail:
info@ geweldloosactief.nl

Websites:
www. geweldlozekracht.nl www. samenvoorvrede.nl



OVERWINNING OBAMA EEN SIGNAAL VAN HOOP OP VERZOENING
Door:
Hans Feddema

Verschillende crises teisteren de wereld. Naast de bankmalaise onder meer nog de klimaat- en de voedselcrisis. De enorme CO2-uitstoot door ons consumptie- en mobiliteitspatroon kunnen we voorshands geen halt toeroepen. In de VS heeft de winnaar van de verkiezingen Barack Obama overigens wel voor een flinke reductie van deze uitstoot gepleit, waarbij hij ook denkt aan een drastische toename van alternatieve energie. Maar of hij dat kan waar maken tijdens de huidige economische malaise is onzeker. De kredietcrisis zet zo ook het ambitieuze klimaatplan van de EU, gericht op 20 procent minder broeikasgas en 20 procent meer duurzame energie in 2020, onder druk.

Hebzucht is een belangrijke achtergrond van de kredietcrisis. Met het oogmerk er geld aan te verdienen organiseerden elites in de hypotheeksector acties om huizen te verkopen aan mensen, die ze niet konden betalen. Herman Wijffels, bewindvoerder van Wereldbank, noemt dit terecht ‘gewoon een roofpartij’. We stuiten hier, evenals met de bonussencultuur, op de uitwassen van het graaikapitalisme. Er dreigt, of er is al, een recessie en politici laten zich nu van hun beste kant zien om nog te redden wat er te redden valt. Zelfs in de VS komt nu ook een mild sturende overheid in beeld. We wachten af.

Zoals we ook moeten afwachten of er wel genoeg wordt gedaan aan de voedselcrisis en niet te vergeten aan de crisis van de haat of de polarisatie in de wereld.
We hebben de neiging deze twee crises te vergeten als ‘redelijk ver van ons bed’, maar een oplossing daarvan lijkt niettemin essentieel om snel uit de impasse rondom het klimaat en de bankmalaise te komen. Crisistijden, zo leren ons vooral in Europa ook de jaren dertig, bevorderen sektarisme en zijn op termijn een bron van sociale onrust en (grote politieke) conflicten. Met de crisis van de polarisatie in de wereld stuiten we op onze westerse arrogantie. Deze roept tot op vandaag, naast de westerse (militaire) machtspolitiek, verzet op. Een ieder weet dat sinds nine eleven en beseft eveneens dat er haat (en een gevoel van onrecht) is tussen mensen, etnische groepen en religies: de voedingsbodem voor terrorisme. Nederland is er in directe zin bij betrokken niet alleen via symptomen van intolerantie in de eigen samenleving, maar ook via ons meedoen aan de oorlog in Afghanistan. Haat en terrorisme zijn geen vijanden, die je militair kunt verslaan. Toch proberen we dat steeds weer, zonder te beseffen dat je via deze weg de haat juist vergroot. Als je bewust bent van je eigen schaduwen - persoonlijk, maar ook collectief zoals we nu weerspiegeld zien in de crises - wordt je milder jegens andere mensen, krijg je meer mededogen met hen en ben je bereid tot dialoog. Als je het kwaad alleen bij de ander plaatst en daar al je aandacht en pijlen op richt, geef je dat kwaad juist meer energie.

We zien dat nu onder meer in Afghanistan. Daar lijkt de Taliban zo’n comeback te hebben gemaakt, dat Amerikaanse inlichtingendiensten in een uitgelekt rapport spreken van een bijna niet te stoppen ‘neerwaartse spiraal’. De regering-Karzai verliest sterk aan gezag en de onveiligheid neemt eerder toe dan af. Mark Carleton-Smith, de Britse brigade-generaal in Afghanistan, zei onlangs dat de oorlog tegen de Taliban niet kan worden gewonnen. Dat niet alleen door de situatie in buurland Pakistan, maar vooral door de hernieuwde kracht van deze tegenspeler. Dialoog met de Taliban, wat de Afghaanse regering Karzai al lange tijd bepleit, komt de laatste tijd dan ook meer en meer op als wens of als enige oplossing. ‘We moeten praten met terroristen’, liet Ingrid Betancourt half oktober in een emotionele toespraak voor het Europese parlement weten. In het weekblad Time van eind oktober zei ook Barack Obama te willen onderzoeken ‘wat de mogelijkheden zijn voor onderhandelingen met de Taliban’. Hij kon tijdens de verkiezingen moeilijk afstand nemen van de oorlog in Afghanistan, maar deze uitspraak in Time en trouwens zijn imago als bruggenbouwer geeft hoop, dat er in de oorlog van de VS met het islamisme iets gaat veranderen. Het Westen en vooral de VS wil, de wereld te veel beheersen, desnoods met geweld. Als we dat willen verminderen en (meer) dialoog overwegen, ook met de Taliban, is dat een wezenlijke verandering.

Je kunt zoiets ook noemen het werken aan een verzoening van tegenstellingen. Tegenstellingen zoals die tussen Noord en Zuid, West en Oost, tussen rassen, religies, have’s en have-nots, tussen tolerantie en intolerantie, hardheid en mildheid, tussen geweld en geweldloze kracht etc. Het is een verzoening van tegenstellingen waar onze wereld dringend om vraagt, ook gezien de genoemde drie andere crises. Verzoening impliceert uiteraard tevens eerlijk delen, ook van de macht, en een gerichtheid niet op scherpslijperij, maar op dialoog en samenwerking. Ook met grootmachten als China en Rusland, zeker in deze crisistijden. China wil er bij horen, heeft investeringen in westerse bedrijven en voorziet ons van kapitaal. En zeker ook met Iran. Al in september stelde de invloedrijke Amerikaan Amitai Etzioni, dat ‘dit het goede moment voor vrede met Iran’ is. Hij riep Bush op dat voor te bereiden, maar deze liet verstek gaan. ‘De Verlichting heeft helden nodig’, meent de New Yorkse filosoof Susan Neiman terecht.

Heldendom? Er is in elk geval leiderschap voor nodig. Staat dat er nu aan te komen in de VS? Barack Obama is van nature een behoedzame en pragmatische verzoener die, om met Colin Powell te spreken, ‘zijn hand uitstrekt over tegenstellingen heen’. Het is inderdaad opmerkelijk hoe deze in een harde verkiezingstijd en ook tijdens zijn overwinning de tegenspeler bleef respecteren, bruggen probeert te bouwen en ook zichzelf blijft. Zijn overwinning op 4 november is in meerdere opzichten historisch, maar vooral ook een signaal van hoop. Het blijft uiteraard onzeker of hij straks samen met andere goedwillende krachten de haat en polarisatie in de wereld kan helpen ombuigen naar verzoening. Maar ik acht het niet uitgesloten. Dat ombuigen lijkt een voorwaarde voor een adequate oplossing van de klimaat-, krediet- en voedselcrisis, waarmee de mensheid nu wordt geconfronteerd.