samenvoorvredeinkleuren
Beweging voor
Geweldloze Kracht

Adres:
Stichting voor Actieve Geweldloosheid (SVAG) Postbus 288
5280 AG Boxtel

Postbankgiro: 266551

E-mail:
info@ geweldloosactief.nl

Websites:
www. geweldlozekracht.nl www. samenvoorvrede.nl



Nina Koevoets: werken voor de SVAG

Najaar 2014 ontdekte ik het bestaan van de SVAG door op internet te zoeken naar wat er zoal in Nederland en Europa is op het gebied van geweldloosheid. Ik nam contact op en werd meteen enthousiast tegemoet getreden. Vrij snel merkten we dat onze ideeën erg op een lijn liggen en ik zal dan ook nauwer betrokken zijn bij de activiteiten en de organisatie proberen een nieuwe impuls te geven en verjonging op gang te brengen. Ter introductie lijkt het me leuk om wat meer te vertellen over hoe ik op het pad van de geweldloosheid terecht kwam.

Geweld roept meer geweld op

Na afronding van mijn studie Conflict-Resolution in Amsterdam reisde ik op mijn 23e naar Jeruzalem om voor drie maanden vrijwilligerswerk te doen bij een organisatie die zich op de beginselen van geweldloosheid baseert. Daardoor begon ik er meer over te lezen. Echter, ik had een Palestijnse huisgenoot die er nogal sceptisch tegenover stond. Op een dag hadden we een discussie waarbij hij met een mes voor de deuropening ging staan en zei: “Ik heb je huis bezet en jij woont nu in de keuken, waar ik de deur bewaak. Wat zou je nu doen?” Ik zei niets. “Je kunt met die aarbeien gooien,” zei hij wijzend naar het bakje op de tafel, “maar ik denk niet dat het veel verschil zal maken…” Ik moest lachen, “nee, waarschijnlijk niet.” “Ja, je lacht nu, maar je snapt de metafoor… dat is hoe het is. Hoe ga je mij nu geweldloos overtuigen dat ik jouw huis niet mag bezetten?” Ik wist het niet. Ik wist alleen dat geweld nog meer geweld oproept en je zo in een eindeloze cirkel verstrikt raakt, of zelfs een neerwaarste spiraal. “Kijk, ze zullen ons niet gaan deporteren. Dat kunnen ze niet maken vanwege de geschiedenis. Dus zorgen ze ervoor dat we zelf weg gaan, door ons langzaam in te sluiten…” zei die huisgenoot. Ik kreeg het onzettend benauwd van dit doemscenario van een langzame genocide. Tegelijk motiveerde het me om op zoek te gaan naar antwoorden.

Gandhiaanse training

Zo kwam ik ongeveer een jaar later terecht in Californië, waar ik een Gandhiaanse training volgde in geweldloosheid bij het Metta Center. De opzet was dat er wekelijkse bijeenkomsten waren voor onze groep van tien jonge mensen die, de andere vier dagen van de week, naar hun stage-plek gingen bij een locale organisatie. In deze bijeenkomsten reflecteerden we op ons werk, en leerden we over Mohandas Gandhi, Martin Luther King en de theorieën van Gene Sharp. De organisatie die ik had uitgekozen was een trainingscentrum in geweldloze communicatie, waar ik ook veel workshops kon volgen. Onderdeel van het programma waren ook drie acties: eerst een dag meewerken in een gemeenschapstuin op een stuk grond dat voorheen braak lag langs de snelweg in San Francisco. De tweede activiteit was meehelpen in een ‘soepkeuken’ voor daklozen, waar ook veel veteranen kwamen die door hun trauma’s niet langer konden functioneren in de maatschappij. En de derde was door ons zelf georganiseerd: we deelden inspirerende uitspraken uit bij een metrostation en knoopten gesprekjes aan met mensen over vrede, oorlog, geweld en geweldloosheid. Ook konden we enkele keren deelnemen aan een ‘Hope Tank’, een soort ‘denktank’ waarbij mensen werden uitgenodigd om ideeën uit te wisselen om vreedzame sociale verandering te bevorderen. Ik kwam ook voor het eerst in contact met meditatie, doordat ik tijdens de training een kamer deelde met een meisje uit India. Zij nam me mee naar een Indiaas-Amerikaanse familie die iedere week tientallen mensen ontving voor de beoefening van vipassana-meditatie. Deze zomer veranderde mijn leven dus behoorlijk. Ik heb nog nooit zo’n steile leercurve gehad als toen.

Levenspad

Na deze zomer begreep ik dat geweldloosheid niet alleen een methode is om conflicten op te lossen, maar ook een levenswijze of levenspad kan zijn. En oh, wat een lange weg heb ik en de gehele mensheid dan nog te gaan! Met behulp van mijn Indiase vriendin kreeg ik een stage in Delhi, waar ik kon bijdragen aan een onderzoek naar geweld tussen Hindoes en Moslims. Ik was geschokt om te horen dat er zich in Gujarat, de deelstaat waar Gandhi vandaan komt, rond 2000 een bloedbad door radicaal rechtse Hindoes heeft plaatsgevonden, gericht tegen Moslims. Ook in de staat Uttar Pradesh was er nog veel wederzijds geweld. Moslims zijn een minderheid, maar India heeft 2 miljard inwoners, dus het gaat om nogal wat mensen. Ik was nogal teleurgesteld om te ontdekken dat Gandhi helemaal niet populair is bij de meeste Indiërs. Alleen in Gujarat Vidyapith, de universiteit die Gandhi in 1920 in Ahmedabad heeft opgericht, en in zijn eerste leefgemeenschap (Sabarmati Ashram) kon ik nog wel veel terugvinden van zijn gedachtegoed en zien hoe dit vandaag ook nog mensen inspireert. Studenten spinnen zelfs nog dagelijks hun eigen katoen, onder het reciteren van gebeden.

Terug naar Israël-Palestina

Na India ging in opnieuw naar Israël-Palestina. Dit keer stond ik wat sterker in mijn schoenen, nu ik een hele training gevolgd had en geconfronteerd was met de erbarmelijke armoede, corruptie en slechte hygiëne in India. Ook in andere delen van de wereld hebben mensen het enorm moeilijk had ik nu gezien, al doen sommige Palestijnen soms net alsof zij de eerste prijs verdienen in een soort globale competitie in slachtofferschap. Natuurlijk, er zijn ook veel Palestijnen die dit niet zo opstellen en juist hun weerbaarheid en kracht naar voren brengen, terwijl het toch wel erg ontmoedigend is om steeds weer die muur te zien die om en in de West-Oever is gebouwd.

Nina Koevoets
In Jericho (West-Oever).
Eens had ik daar een nachtmerrie dat ik nergens heen kon en gevangen zat, steeds omringd door muren en hekken. Zo zullen Palestijnen zich voelen, denk ik. Ook kreeg ik de derde keer geen toeristenvisum meer, want je mag als tourist niet zo lang blijven. Het kostte bloed, zweet en tranen om uiteindelijk toch negen maanden te blijven, zoals gepland. Maar voor mij was dit eenmalig, terwijl Palestijnen elke keer dat ze naar Jeruzalem willen, of naar het buitenland, toestemming van de Israëlische instanties nodig hebben. En dan waren er nog de verhalen van gezinnen waarvan het huis verwoest was, soms zelfs meerdere malen. Dat raakte me diep; je huis staat toch wel echt symbool voor veiligheid. De hele bezetting wordt eigenlijk uitgevoerd onder het mom van het bewaken van ‘de veiligheid’ van Israëliers. Maar hoe kun je nu veiligheid creëren voor jezelf door anderen zich totaal onveilig te laten voelen?! Rationeel gezien is de situatie in Israël-Palestina lastig te verklaren; je moet daarbij ook emotionele en psychologische aspecten betrekken. Maar die analyse zal ik voor nu achterwege laten.

Geweldloze verandering

Na met verschillende activisten, in verscheidene dorpjes, gesproken te hebben vroeg ik me opnieuw af “Hoe kunnen Palestijnen (en buitenlandse betrokkenen) Israël nu op geweldloze wijze overtuigen dat de bezetting op moet houden?” Ik was blij om te zien hoe mensen uit de dorpjes Budrus en Bil’in* grote delen van hun land terug hadden gekregen door wekelijks te demonstreren, zich aan bomen te ketenen, persberichten te sturen en naar het Internationaal Gerechtshof te stappen. Eigenlijk kunnen (moeten) talloze middelen ingezet worden, want een kant en klare oplossing is er niet voor zo’n zeer complex systeem als een bezetting. De bezetting is namelijk erg goed doordacht, dus moet verzet hiertegen minstens net zo goed overdacht worden en dat is een enorme uitdaging! In de jaren ‘80 waren er ‘guerrilla-tuinen’, boycots en stakingen. Deze ondermijnden allen de Israëlische economie. Nu proberen Palestijnen dit vooral te doen via een internationale campagne (de BDS-boycot, desinvestering en sancties). Ook zijn er natuurlijk kleinschalige initiatieven, van dialoog en vredeseducatie, tot het herbouwen van huizen en herplanten van olijfboomgaarden. In een samenhangende campagne kunnen ze potentieel allemaal bijdragen om de bezetting te stoppen en dé-humanisatie van Palestijnen om te zetten in ‘ré-humanisatie’. Dat is mijn hoop in ieder geval. Ik was er in een tijd van inspiratie, toen Tunesië en Egypte hun dictators net hadden afgezet. Nu, met de chaos in Egypte, en de bloedbaden in Libië en Syrië, is de atmosfeer in de regio op zijn zachts gezegd ‘grimmig’. Echter, laten we de hoop niet verliezen! Over de hele wereld hebben mensen ontzettend moeilijke situaties weten te keren met geweldloos verzet. Ook nu is er die mogelijkheid, als mensen weten dat het kan en hoe. Daarom vind ik het zo belangrijk om deze kennis met meer mensen te delen.
*Over deze dorpjes zijn interessante documentaires gemaakt:
Five Broken Cameras en Budrus

Weer naar Californië

Om opnieuw inspiratie op te doen besloot ik terug te gaan naar Californië en te verblijven bij een vriend van mij: Pancho Ramos.

Casa de Paz
Samen met vredes-en milieu-activist
Pancho Ramos voor ‘Casa de Paz’
(Oakland, Californië)
Hij was inmiddels in een van de huizen van een leefgemeenschap in Oakland gaan wonen en had zijn huis ‘Casa de Paz’ (Huis van de Vrede) genoemd. Het ligt in een buurt waar veel geweld plaatsvindt tussen een ‘gang’ van Latino’s en een van Afro-Amerikanen. Op het dichtsbijzijnde metrostation werd in 2009 een Afro-Amerikaanse jongen neergeschoten door de politie, zonder goede reden. (Zie de film ‘Fruitvale Station’). Toen wij hier op een dag op het perron wilden mediteren ter nagedachtenis aan hem, werd mijn vriend, die van Mexicaanse afkomst is, gearresteerd. Ik kreeg een boete, ondanks onze inspanningen om met de politie te onderhandelen. We mochten namelijk niet zonder een kaartje te betalen door de poortjes.
Ook deed ik een training (bij East Point Peace Academy) in geweldloosheid volgens de aanpak die M.L.King voorstond en ging ik naar een gevangenis om zo’n workshop met gedetineerden te doen; een heel interessante ervaring! Een workshop van ‘Generation Waking Up’was ook bijzonder inspirerend. Deze jongerenbeweging van de Pacha Mama Alliance brengt systematisch geweld onder de aandacht, met een focus op structureel racism en de vernieling van het milieu.

Trainingswerk

Aangezien geweld op zoveel manieren door het leven verweven is, zijn er ook vele mogelijkheden om geweldloosheid toe te passen. Het gaat dus ook om de ‘kleine’ alledaagse dingen, zoals je relatie met familieleden, of waar je je geld aan besteedt. De eerste stap daarin is natuurlijk onderkennen dat we in een kritieke periode verkeren (dit wordt ook wel ‘de kanteling’ genoemd) en onderzoek doen naar geweldloze opties. Hierop aansluitend kan ik de volgende slogan niet vaak genoeg herhalen: alleen wanneer spirituele mensen actief worden en activisten spiritueel zal er een geweldloze revolutie plaatsvinden.
Sinds september 2014 ben ik weer in Nederland en wil ik mijn opgedane kennis graag met anderen delen. Dit zal ik gaan doen in samenwerking met de SVAG. Omdat ik zelf heb ervaren dat trainingen heel inspirerend en belangrijk zijn wil ik me daar vooral mee bezig gaan houden. Voor de 2e helft van 2015 staat er op het programma: 1) de 12-daagse opleiding ‘Towards a Nonviolent World’ coördineren, die zich richt op jeugdwerkers uit Italië, Nederland en Turkije; 2) een begin maken met de opzet van het Trainingsprogramma ‘Liefde-in-Actie’ voor 18 tot 28-jarigen; 3) workshops aanbieden via de ‘Vredesacademie’, een initiatief van Eirene waaraan de SVAG meewerkt. Op deze website van ‘samenvoorvrede.nl’ zal daar in de komende periode aandacht aan besteed worden.